3سال گذشت . گویی دیروزسه شنبه 5شهریور 1382برابر با 26 اگوست 2003 بود که یک مقام ازانس بین المللی انرژی اتمی موسوم به IAEA فعالیتهای هسته ای ایران را مشکوک وقابل طرح درشورای حکام اژانس دانست . در37ماه گذشته پرونده هسته ای ایرا ن بعنوان مهمترین موضوع درحوزه سیاست خارجی کشور با فراز ونشیب های گوناگونی روبرو بوده به گونه ای که محل تنازع وتعارض بسیاری از بازیگران درعرصه داخلی وبین المللی قرار گرفته است .پرونده هسته ای برای اولین بار؛جمهوری اسلامی را وارد یک بازی جدی درصحنه بین المللی با قواعد بازی جدید کرده است . صحنه ای که امریکا درصدد است هژمونی این کشور را بعنوان گفتمان مسلط درجهان تثبیت کند وبرای دیگربازیگران به تناسب رابطه راهبردی با واشنگتن نقش وسهم و میدان مانور وتحرک سیاسی تعریف نماید . یعنی قدرت نمایی همزمان درعرصه نظر وعمل .ازهمین روی جمهوری اسلامی ازهمان ابتدا برنداشتن صلاحیت سیاسی دستیابی به انرژی هسته ای متهم می شد نه حقانیت ملی .مطلبی که تا ماهها مورد توجه دیپلماتها وکارگزاران تبلیغات رسانه ای قرار نداشت . نئومحافظه کاران نظام اسلامی را با یک پرونده وارد چند چالش بزرگ کرده اند.
اول القای امنیتی بودن پدیده جمهوری اسلامی ونادیده گرفتن قریب به 3دهه استقرار این نظام .
دوم دراستانه خطر نشان دادن صلح بین المللی وحداقل منطقه ای درپی موفقیتهای ایران دردستیابی به چرخه سوخت هسته ای .
سوم تقویت تاکتیک ایجاد شکاف دردولت وملت ایران با دفاع ازحقانیت ملی برخورداری ازانرژی هسته ای و مخالفت با صلاحیت دولت جمهوری اسلامی درنمایندگی این حق ملی .
بهرحال این روزها پرونده هسته ای وارد مرحله نوینی شده ودرواقع پرونده ایران دردستور کار شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار گرفته است . هدفی که واشنگتن به دنبال ان بود و ایران گریزان ازان .اما ایا واشنگتن ازتصمیم شورای امنیت علیه ایران ودرگام اول اعمال برخی تحریم ها ی محدود علیه ایران بعنوان یک تصمیم غایی حمایت می کند یا تنها این مقطع از پرونده را فرصت مناسب تری با بازی با دست برتر می شمارد ؟ به سخن دیگر ایا رویکرد واشنگتن به مساله تحریم وتحت فشار قراردادن ایران درصحنه جهانی احساسی - خصانه وایدئولوژیک است یا عقلانی - رقابتی و منفعت محور؟ به نظر می رسد اغلب تحلیل های موجود درکشور مبتنی بر گزینه نخست است ازاین رو واکنش ها نیز احساسی - خصمانه وایدئولوژیک است . انان که با نام تحریم لرزه براندامشان ورعشه بر لبهایشان می افتد وانانکه گویی تحریم بادی است دردنیای طوفانزده بین الملل وهیچ واکنشی را بر نمی انگیزاند درواقع درعالمی خارج ازعالم سیاست سیر می کنند وقواعد بازی را نمی شناسند. تحرکاتی که امروز برای اجماع درتحریم صورت می گیرد حاوی سیگنالهایی است که عقل سیاسی باید درمقابل انها واکنش نشان دهد نه عکس العمل . زیرا واکنش مبتنی بر منطق ؛ هدف و برنامه است ولی عکس العمل غریزی ؛ارضاعی و بی هدف است .اگر به فرض ممکن تحریم عملی شود بازهم این قاعده جاری وساری است وفرصت برای سیاست خارجی کشور فراهم است اگر شناخته وبهره برداری شود.به نظر نگارنده کلید حل مناقشه هسته ای تغییرنگاه به این بازی است .این بازی تازمانی که مبتنی بر معادله بازنده - برنده تعقیب شود سامان نخواهد زیرا هم امریکا قدرت بیشتری نسبت به دیگربازیگران دارد ومنطقی است که ازخواسته ای خود چشم پوشی نکند وهم دیگر بازیگران بویژه ایران منافع غیر قابل اغماضی دارند. درحالی که اگر طرفین ؛معا دله برنده - برنده یا بازی برد - برد را بپذیرندکار به پیش خواهد رفت .
هنر سیاستمداری نیز اینجا خود نمایی می کند. تلفیق وترکیب این منافع وخواسته ها درفرمولهایی که متضمن منافع طرفین باشد. وگرنه شعار دادن و ژست استقلال طلبی گرفتن و درشت گویی کردن ازیکسو و زورگویی و دست وپنجه نشان دادن و تحریم وتهدید حمله نظامی و.. ازسوی دیگر اسان ترین کارهایی است که باعقلانیت سیاسی ارتباطی ندارد وازدست هرکس براید. اخبار واطلاعاتی که این روزها درخصوص پرونده هسته ای منتشر می شود حاکی از پیچیده تر شدن ابعاد این قضیه است که واکنش های سنجیده تر ودرعین حال پیچیده تر را نیز ایجاب می کند. طرفهایی دراین بازی موفق ترند که صحنه بازی را سیاه وسفید نبینند ودردنیای خاکستری وسایه روشن سیاست حرکت کنند. خط قرمزها را با صراحت تعریف نکنند وبرای خود درمواقع بحرانی جای مانور بگذارند.
+ نوشته شده توسط امیر دبیری مهر در پنجشنبه چهارم آبان 1385 و ساعت
1:39 بعد از ظهر |
امروز مطلبی به قلم من در روزنامه همشهری صفحه ۱۰ چاپ شده است درباره انتخابات خبرگان دور چهارم . متن کامل مقاله را می توان درهمشهری انلاین یا دراینجا خواند.
